Morro de São Paulo: verkenning van 6 historische gebouwen
|
Je krijgen Trinity-audio speler klaar... |
Morro de São Paulo herbergt eeuwenlange geschiedenis in zijn gebouwen, van de Portaló tot de vuurtoren. In deze gids leer je er zes kennen: Portaló, Casarão, Fortaleza, Fonte Grande, Igreja de Nossa Senhora da Luz en de vuurtoren. De informatie is afkomstig van officiële bronnen, historische documenten en lokale bewegwijzering.
Oorsprong van de naam Morro de São Paulo
Toen de Europeanen arriveerden, werd de regio bewoond door de inheemse Tupinambá. Op 24 maart 1531 zag de expeditie van Martim Afonso de Sousa de monding van de Tinharé-rivier, volgens het dagboek van Pero Lopes de Sousa . De regio zou later deel gaan uitmaken van het Kapiteinschap Ilhéus, een van de onderverdelingen van de Braziliaanse kust die door de Portugese koning Dom João III werden ingesteld als onderdeel van het kolonisatiesysteem van Brazilië in de 16e eeuw.
Er wordt aangenomen dat de naam afkomstig is van de expeditie van de Castiliaan Francisco Romero, die in opdracht van Jorge de Figueiredo Correia, sinds 1534 kapitein van Ilhéus, de regio bezette en koloniseerde. Het charter werd in maart 1535 ondertekend en, rekening houdend met de voorbereiding van de expeditie en een reis van ongeveer twee maanden, schat Campos dat Romero niet vóór eind september of begin oktober 1535 zou zijn aangekomen. Omdat zeevaarders vroeger plaatsen vernoemden naar de heilige van de dag van aankomst, acht historicus João da Silva Campos 25 januari 1536, de dag van de bekering van Sint Paulus, de meest waarschijnlijke datum. Hij waarschuwt echter dat dit een veronderstelling is, aangezien niet bekend is wanneer de naam voor het eerst op kaarten en reisroutes verscheen.
Morro de São Paulo werd de hoofdstad van het kapiteinschap Ilhéus en was de eerste nederzetting in dat kapiteinschap. Later werd de hoofdstad verplaatst naar een andere locatie, maar de naam Morro de São Paulo bleef behouden.
Historische gebouwen in Morro de São Paulo
Portaal van Morro de São Paulo
De Portaló is de grote stenen poort met een boogvormige opening die toegang geeft tot de versterkte omheining. De naam is afkomstig uit de scheepvaart en duidt daar de opening in de zijkant van een schip aan. Op het naar buiten gerichte fronton is het kleurrijke wapen van het Braziliaanse Keizerrijk afgebeeld.
Voor wie op het eiland aankomt, is de Portaló het eerste historische bouwwerk dat men tegenkomt: men steekt de Portaló over en klimt omhoog naar het dorp. Wie in het dorp is en naar het fort wil, daalt de helling af vanaf het aankomstpunt naar de Portaló en loopt verder te voet, langs de muur, langs de eerste ringmuur, de Batterij van Onze-Lieve-Vrouw van de Onbevlekte Ontvangenis, waar kanonnen staan, en de tweede ringmuur tot aan het fort.
Volgens de informatieborden van het fort werd de ringmuur, die zich 678 meter langs het kanaal uitstrekt, vanaf 1728 gebouwd in opdracht van de graaf van Sabugosa. Een inscriptie op de Portalo (poort) vermeldt dat het fort in 1863, tijdens het bewind van Dom Pedro II, werd herbouwd.
Het landhuis op Morro de São Paulo
Casarão is een twee verdiepingen tellend huis uit de koloniale periode. Volgens Casarão zelf werd het gebouwd tussen 1608 en 1616 door de familie Saraiva. Tegenwoordig is het gerestaureerd en doet het dienst als herberg en restaurant.
Vesting Morro de São Paulo
Het fort Morro de São Paulo, ook bekend als het fort Morro de São Paulo, het fort van São Paulo of het fort Tapirandu, werd op 24 mei 1938 door IPHAN vermeld als nationaal erfgoed (proces 155-T-1938), met registratie in het Historisch Erfgoedregister (nr. 46) en het Register voor Schone Kunsten (nr. 91).
Volgens de informatieborden op de locatie begon de bouw van het Oude Fort, ofwel de Batterij van Onze-Lieve-Vrouw van de Onbevlekte Ontvangenis, in 1630 in opdracht van gouverneur Diogo Luís de Oliveira. Historicus João da Silva Campos plaatst het begin van de bouw in 1631, na het bezoek van de gouverneur aan het eiland in datzelfde jaar. Een decreet van deze gouverneur, gedateerd 10 september 1631, waarin een kwartiermeester voor het fort werd aangesteld, verklaart de reden voor de werkzaamheden: er was een waarschuwing dat de Nederlanders van plan waren zich op de heuvel te vestigen, en de gouverneur gaf opdracht het fort te versterken voordat de vijand het zou bezetten. Tussen 1728 en 1732 gaf de graaf van Sabugosa opdracht het fort uit te breiden. In 1823, tijdens de onafhankelijkheid van Bahia, vestigde heer Cochrane er de basis van het eerste nationale eskader.
Bekijk de plantenlegende, letter voor letter.
Onderschrift gebaseerd op de catalogus van het Overseas Historical Archive, met een taalgebruik aangepast voor de hedendaagse lezer.
De plant is geschilderd met waterverf in de kleuren groen, blauw, bruin, rood en geel.
Miguel Pereira da Costa beschrijft het fort. Het plan luidt:
A – Ingang naar Barra.
B – Een vlak bastion met zeven opgestelde artilleriestukken; omdat het gebied klein is, kunnen ze niet gelijktijdig in actie komen.
C – Wachthuis en kapiteinskwartier.
D – Een gedeelte van de muur met zeven artilleriestukken die over het terrein kunnen roteren, ter verdediging van de haven.
E – Portaló (in de catalogus “Portalô”), tegenover de plek waar boten verschijnen (anker).
F – De beklimming vindt plaats via treden in het terrein.
G – Een gedeelte van de vestingmuur, gebouwd 20 jaar geleden (ten tijde van het plan), nog onvolmaakt en zonder platform (het platform bovenop de muur waar de kanonnen staan).
H – Een batterij, gelegen op tweederde van de heuvel, met vijf artilleriestukken die boven de grond draaien, op een hoogte van 200 palmen (ongeveer 44 m) vanaf het strand. Dit niveau is gelijk aan dat van de muur. GEen enkele lijn loopt rond de heuvel (in het origineel: "de heuvel vegend") op het terrein, waarlangs men destijds een borstwering over de gehele lengte wilde bouwen om de heuvel te omsingelen, en op bepaalde afstanden enkele batterijen, zoals I...aan het uiteinde van de stam. Maar de ervaring leert dat de bodem onstabiel is en de afgelopen jaren aanzienlijk is verslechterd.
I – Accu voorin de kofferbak (vermeld in H), op de plek waar tegenwoordig het Ponta Fort staat.
L – Een huis dat dienstdoet als kruitmagazijn.
M – Kapel van Onze-Lieve-Vrouw van het Licht, op de hoogste berg.
N – De woning van de aalmoezenier in de gevangenis (militaire kazerne, geen gevangenis).
O – De batterij is net zo incompetent (ontoereikend) als de anderen.
P – Ilhote do Caetá (tegenwoordig Ilha do Caitá), “sobreaguado de preamar” in het origineel, wat bij vloed boven het water betekent.
Q – Kleine haven (ankerplaats) waar de zoetwaterstroom uitmondt, op de plek van het huidige Primeira Praia (Eerste Strand).
R – Huizen waar de soldaten uit de gevangenis wonen.
S – Er wordt een nieuwe batterij voorgesteld, die aan het uiteinde en de ingang van de Barra moet worden geïnstalleerd en die het kanaal volledig beschermt.
T – Een deel van de ondiepten (laaglanden) aan de vastelandzijde.
Keizer Pedro II bezocht het in 1859 tijdens een reis door het noordoosten met keizerin Teresa Cristina en trof het in vervallen staat aan: volgens hem waren er weinig bruikbare stukken en had de zee al een deel van de muur weggespoeld. Het werd herbouwd in 1863 en heropend in januari 2018 na een herkeuring. In 2019 kondigde IPAC de voorlopige plaatsing aan van de omtrek van de vuurtoren, de vijgenboom, de Portaló, het plein, de kerk en het fort zelf op de monumentenlijst.
Fonte Grande do Morro de São Paulo
Volgens het opschrift op de fontein zelf gaf de onderkoning, graaf van Galveias, in 1746 opdracht tot de aanleg ervan. Dom Pedro II, die de fontein in 1859 bezocht, noteerde het opschrift in zijn dagboek met de datum 1743 en beschreef het als een openbare fontein met drie sproeiers. Het water diende de soldaten van het fort en de inwoners van het dorp.
Onze-Lieve-Vrouw van het Lichtkerk
Volgens de borden bij de vesting werd de oorspronkelijke kapel begin 17e eeuw op de heuveltop gebouwd, op initiatief van een lid van de familie Saraiva. De huidige kerk werd lager op de heuvel gebouwd, tussen het einde van de 18e en het begin van de 19e eeuw, en het jaartal 1845 staat op de gevel gegraveerd. In 1859 bezocht Dom Pedro II de kerk en merkte hij de zusterschap van de heilige en een votiefgeschenk van zeelieden in de sacristie op.
Op de vloer van de kerk liggen grafstenen van dorpelingen; de nog leesbare inscripties dateren uit het begin van de 20e eeuw. Achter een kleine glazen deur, rechts van het altaar, is een tandboog te zien die tijdens een restauratie is gevonden; het volledige verhaal is te lezen in Mysteriën en Curiositeiten . De kerk was het doelwit van een geregistreerde diefstal: in 1782 trof de magistraat de kluis van de kerk leeg aan, leeggeroofd, volgens historicus João da Silva Campos, door kapitein-majoor Antonio Caldas. Tijdens de restauratie van het fort werden fragmenten van metselwerk gevonden die, volgens de bordjes, toebehoorden aan het fronton van de oorspronkelijke kapel.
Tijdens bouwwerkzaamheden achter de kerk vonden aannemers archeologisch materiaal, waarna een archeologisch team ter plaatse werd geroepen. Het reddingsprogramma organiseerde al in september 2021 educatieve activiteiten en de collectie werd in april 2022 tentoongesteld. Volg de kerk op Instagram.
De Morro-vuurtoren van Sao Paulo
Morro de São Paulo: de 11 essentiële items voor een onvergetelijke reis
De vuurtoren werd in 1855 ingewijd, volgens de plaquette van de Braziliaanse marine die ter plaatse is aangebracht. Het werk werd uitgevoerd door ingenieur Monteiro Carson van de Fábrica Todos os Santos-fabriek in Valença, volgens de informatieborden bij het fort en het dagboek van Dom Pedro II. Tegenwoordig dient de vuurtoren als navigatiehulpmiddel voor de marine. Hij is 26 meter hoog, staat 89 meter boven zeeniveau en zendt een wit licht uit dat tot 23 zeemijl reikt.
Het idee van een vuurtoren op de heuvel is veel ouder. Op 18 juli 1740 gaf een koninklijk decreet de onderkoning, graaf van Galveias, opdracht om op verzoek van de kapitein van de vesting een vuurtoren op de heuvel te bouwen, waarbij de kosten werden betaald door de koninklijke schatkist. Het doel was om zeevaarders in staat te stellen de baai te vinden zonder het risico te lopen te verdwalen, zoals al zo vaak was gebeurd. De huidige vuurtoren is echter die welke in 1855 werd ingewijd.
In 1859 bezocht keizer Pedro II de vuurtoren en noteerde in zijn dagboek:
De toren van deze vuurtoren is 74 voet hoog en is te bereiken via 74 stenen treden en 4 houten treden, gevolgd door twee trappen van 33 houten treden en 1 stenen trede naar het balkon rondom de lantaarn, vanwaar men een uitstekend uitzicht heeft […]. Binnen in de lantaarn bevinden zich 9 ijzeren treden om het vuurtorenapparaat te bereiken, dat van het Fresnel-systeem is en vervaardigd door Henry Lepante, Parijs. […] Het is een intermitterende vuurtoren met een omwentelingstijd van 12 minuten. Het verbruikt 124 lagen olie over een periode van drie maanden, en is zoet, gemaakt van gezuiverde ricinusolie of kokosolie; het wordt nu zoet geserveerd […].
Citaat toegeschreven aan: Dom Pedro II, dagboek, 5 oktober 1859
Volgens de tijdlijn die in de kerk hangt, installeerde de marine daar in 1943 een radiotelegraafstation. In 2024 voerde de marine volledig onderhoud uit aan de toren ( lees het artikel ).
Hoe historische gebouwen te bezoeken
- Portaló: Het bevindt zich aan de ingang van de heuvel en maakt deel uit van het pad voor degenen die het eiland bereiken. De wandeling naar het fort begint daar.
- Kracht: Momenteel is het niet mogelijk om het interieur te bezichtigen. Van buitenaf is de muur zichtbaar en de toegang tot het buitenterrein is gratis. De locatie is een van de beste plekken om de zonsondergang te bewonderen.10 onvergetelijke ervaringenZodra interne bezoeken weer mogelijk zijn, publiceren we de planning.
- Kerk van Onze Lieve Vrouw van het Licht: De toegang is gratis en het is meestal geopend van 6.00 tot 22.00 uur. Binnen is een tijdlijn te zien met de geschiedenis van het eiland. Volgens de kerk is er op de tweede en laatste zaterdag van de maand om 19.30 uur een mis; op de andere zaterdagen is er een eucharistieviering.
- Grote fontein: Het bevindt zich in de openlucht en kan op elk moment worden bekeken.
- Vuurtoren: Je kunt de toren niet beklimmen. Het bezoek is van buitenaf en overdag, omdat er geen verlichting langs de route is. Vlakbij ligt de Zimbeiro-batterij, het uitkijkpunt van de zipline, waar een deel van de constructie in mei 2024 instortte.lees meerEr is ook een uitkijkpunt bij de vuurtoren, gemaakt van hout, waar de gelukshoorn zich bevindt.10 onvergetelijke ervaringenWees voorzichtig bij de Zimbeiro-batterij.
St. Paul Hill vandaag
Enkele decennia geleden werden er kleine vissershuisjes gebouwd, en de lokale bevolking zegt dat hun levensonderhoud voornamelijk gebaseerd was op de visserij. Morro de São Paulo was een klein dorpje zonder telefoon of elektriciteit. Volgens de oudste bewoners kwam de elektriciteit pas in 1985 op het eiland!
In de jaren zeventig, toen de eerste zomergasten arriveerden, had het rustige dorpje geen idee wat er zou komen. Zomergasten, die de vissershuisjes huurden, begonnen hun eigen vakantiehuizen te bouwen. En toen backpackers en hippies de plek ontdekten, verspreidden ze het verhaal over de schoonheid en charme ervan. Vervolgens kwamen de toeristen, en de huizen in het kleine dorpje werden omgebouwd tot hotels, pensions en restaurants.
Morro de São Paulo is tegenwoordig een bestemming die zowel buitenlanders als mensen uit alle regio's van Brazilië aantrekt, wat resulteert in een multiculturele gemeenschap die de plaats verrijkt met een ongelooflijke diversiteit aan kunst, cultuur en gastronomie. Met deze mix van invloeden betovert Morro de São Paulo zijn bezoekers door het historische verleden harmonieus te verweven met de bruisende energie van het heden, wat zorgt voor een werkelijk verrijkende en fascinerende ervaring.
Bronnen: Pero Lopes de Sousa, Dagboek van de navigatie van de Armada die naar het land Brazilië ging (expeditie van Martim Afonso de Sousa, 1530–1532), uitg. Varnhagen, Rio de Janeiro, 1847, inzending van 24 maart 1531; Overzees Historisch Archief, plattegrond van de vestingwerken van Morro de São Paulo, ca. 1725 (AHU_CARTm_005, D. 0963), en brief van 1-8-1725 (AHU_ACL_CU_005, Cx. 20, D. 1822); dagboek van Dom Pedro II, aantekening van 10-5-1859 (Keizerlijk Museum); Brieven aan Hunne Majesteiten (Nationaal Archief, 1977); João da Silva Campos, Kroniek van het Kapiteinschap van São Jorge dos Ilhéus (1936); Oliveira (2011), “De verdediging van de Baai van Allerheiligen”, in Baai van Allerheiligen: menselijke aspecten (EDUFBA), pp. 188–199, waarin de bepaling van 10/09/1631 wordt getranscribeerd; koninklijke brief aan de Graaf van Galveias, Lissabon, 18/07/1740 (Nationale Bibliotheek, Manuscriptenafdeling, II-33,27,66); IPHAN (dossier van het fort Morro de São Paulo, proces 155-T-1938); Braziliaanse Marine (plaquette vuurtoren); bewegwijzering van het fort (Bahia Turismo en stalen plaquette uit 2023); inscripties op de poort en de Fonte Grande; informatie van het landhuis zelf; informatie en tijdlijn (2012) tentoongesteld in de kerk van Nossa Senhora da Luz; tentoonstelling “Archeologie in Morro de São Paulo” (@arqueologos, april 2022); Correio, “Historische gebouwen in Morro de São Paulo zullen worden vermeld als erfgoedsites”, 20/09/2019.
Ga je naar Morro de São Paulo? Kom in contact met andere reizigers in de Explore Morro-groepen. Via WhatsApp en Facebook kun je vragen stellen, tips uitwisselen en tours plannen. En Telegram is ons ontmoetingspunt: als Facebook of Instagram niet werkt, spreken we daar af. Word lid via de link direct.me/exploremorro en tik op Groepen.
